خوانش و معرفی رمان« کافکا در کرانه»

رمان روانشناسانه «کافکا در کرانه» اثر هاروکی موراکامی روایتگر آشفتگی و بحران هویت پسری پانزده ساله در دوران بلوغ است که با الهام از اسطوره ادیپ و افسانه های عامیانه چون داستان هنسل و گرتل و بر مبنای خوانش جوزف کمپل، اسطوره شناس آمریکایی، از روانشناسی یونگ نوشته شده است. جوزف کمپبل در کتاب خود با عنوان «قهرمان هزار چهره» به تفسیر سرنوشت قهرمانان مختلف از دیدگاه روانشناسی یونگ و فروید می پردازد و در نهایت الگوی هفده مرحلهای را برای سفر همه قهرمانان ارائه میدهد و بیان میدارد که همه داستانها و روایتهای مختلف قهرمانی در سطح جهان چاپهای مختلف یک داستان مشترک هستند که در هر زبان و فرهنگ با ژرفساخت مشترک و ظاهری متفاوت عرضه میشوند او این سفر هفده پایی را نماد سفر درونی فرد برای رسیدن به تکامل و فردیت می داند. در این رمان نیز موراکامی با الهام از نظریه کمپبل در سه مرحله عزیمت، جدایی و بازگشت برای شخصیت اصلی داستان، سفری زمینی و ذهنی را با هدف مبارزه با درونیات و تمایلات مخرب و واپس گرایانه طراحی می کند.
طبقه نظریات فروید و یونگ ذهن هر انسان از سه لایه خودآگاه، نیمه آگاه و ناخودآگاه تشکیلشده است. واژه کرانه در عنوان و ماجراهای این داستان نیز به صورت نمادین بیانگر این بخش از تجربیات ذهنی کافکا (شخصیت اصلی داستان) است که به واسطه آن برای اصلاح و عبور از سدهای درونی خویش به ناخودآگاهی خود یعنی جنگل راه پیدا می کند به بیان دیگر در این داستان خانه، ساحل و جنگل به ترتیب معادل سه بخش ذهنی خودآگاه، نیمه آگاه و ناخودآگاه قهرمان داستان است شخصیت خنثی اوشیما، سربازان نگهبان آستانه و در ورودی، هوشینو و ناکاتا، کلنل ساندرز کوتوله، دانشجوی تن فروش، خانم سائکی، ساکورا و سایر شخصیت های فرعی داستان را موراکامی در مطابقت با اشخاص مراحل مختلف نظریه اسطوره تک قهرمان کمپل در داستان آورده است به صورتی که خواننده آگاه به سادگی می توانند نمود و ما به ازای هر یک از این اشخاص و مراحل مختلف را در رمان پیدا و استخراج نمایید.
بن مایه اصلی این رمان یعنی تقابل و رقابت میان پدر و پسر یکی از بنیادی ترین بن مایه های داستانی در ادبیات جهان است که به صورت های گوناگون پدر کشی و پسرکشی در قالب روایات اسطوره ای (ادیپ)، مذهبی (ابراهیم و اسماعیل)، حماسی (رستم و سهراب)، تاریخی و... نمود یافته است. پژوهشگران مختلف علل گوناگونی را برای ظهور چنین تقابلی بر شمرده اند. فروید به عنوان یکی از این پژوهشگران بر مبنای قدیمی ترین نسخه بازمانده این تقابل یعنی داستان ادیپ علت اصلی چنین رویارویی را عشق نهفته و سرکوب شده کودک به مادر در دوران کودکی می داند؛ که در این رمان نیز همین علت دستمایه نویسنده در خلق این رمان قرار گرفته است.

جبار نصیری